Saç Kepeği Neden Olur, Nasıl Geçer? Etkili Çözümler
Kısaca: Saç kepeği, kafa derisinden küçük kuru deri parçalarının dökülmesi ve inatçı kaşıntıdır. Yetersiz hijyenden kaynaklandığı yaygın bir yanlış inanıştır. Hafif kepek çoğunlukla düzenli saç yıkamayla ve kepek şampuanıyla evde tedavi edilebilir. Şampuana rağmen geçmeyen ya da şiddetli durumlarda doktora başvur.
Saç kepeği nedir?
NHS’e göre kepekte saçta ve kafa derisinde beyaz deri pulları görülür. Bu pullar koyu saçlarda ve omuzlara döküldüklerinde daha belirgindir. Kafa derisi kuru hissedilebilir ve kaşınabilir.
Saç kepeği neden olur?
- Hijyen eksikliği değil: Hem AAD (Amerikan Dermatoloji Akademisi) hem NHS, kepeğin zayıf hijyenden kaynaklandığının yaygın bir yanlış olduğunu belirtiyor. Saçı düzenli yıkamamak kepeği daha belirgin kılabilir.
- Ciltte doğal olarak yaşayan bir maya türü kepeğe yol açabilir (NHS).
- Cilt hastalıkları: Egzama gibi durumlar kepeğe neden olabilir.
- Yağlı cilt, saç bakım alışkanlıkları ve bazı tıbbi durumlar (AAD).
- Stres ve soğuk hava kepeği artırabilir (NHS). Kepek her yaşta görülür ve özellikle soğuk kış aylarında yaygındır (AAD).
Kepeğe benzeyen diğer durumlar
NHS aşağıdaki durumların kepeğe benzer belirtiler verebileceğini sıralıyor:
| Durum | Nasıl görünür? |
|---|---|
| Seboreik dermatit | Kafa derisinde, yüzde ve diğer bölgelerde pullu, kaşıntılı, kırmızı bölgeler |
| Saç derisi mantarı (tinea capitis) | Kafa derisinde kırmızı ya da gümüşi döküntü, bazen yama yama saç dökülmesi |
| Egzama | Kuru, kırmızı, pullu, çok kaşıntılı cilt |
| Kontakt dermatit | Kırmızı, tahriş olmuş cilt, bazen kabarcıklar; saç boyası, sprey, jel gibi ürünlerden olabilir |
| Sedef hastalığı | Gümüşi pullarla kaplı kırmızı, pullu, kabuklu, ağrılı alanlar |
| Bebeklerde konak (cradle cap) | Bebeğin saçlı derisinde, kaşlarında ve bez bölgesinde yağlı, sarımsı kabuklar |
Hangisi olduğundan emin değilsen doktora başvur. Bebeklerde kabuklanma için çocuk doktoruna danış.
Kepek şampuanlarında hangi etken maddeler var?
AAD’ye göre aşağıdaki etken maddeleri arayabilirsin:
- Çinko pirition
- Salisilik asit
- Kükürt
- Selenyum sülfür
- Ketokonazol
- Kömür katranı
NHS ise ketokonazol, kömür katranı ya da salisilik asit içeren bir kepek şampuanı seçmeyi öneriyor. Eczaneden ve marketlerden alınabilir. Eczacıdan nasıl kullanılacağını sorabilirsin.
Şampuan nasıl kullanılır?
- Şampuanı kafa derisine uygula ve köpürt.
- Bazı şampuanlar durulanmadan önce kafa derisinde yaklaşık 5-10 dakika kalmalıdır. Talimat şampuana ve saç yapısına göre değişir, şişenin üzerindeki talimata uy.
- Gerekirse kepek şampuanından sonra normal şampuan ve saç kremini kullanabilirsin (AAD).
- NHS’e göre kepeğin düzelip düzelmediğini görmek için şampuanı 4 haftaya kadar kullan. Birden fazla türü denemek gerekebilir.
- Bir şampuan işe yaramazsa AAD farklı etken maddeli kepek şampuanları arasında dönüşümlü kullanmayı öneriyor.
Saç tipine göre sıklık (AAD)
- İnce, doğal olarak düz saç ya da yağlı kafa derisi: Saçı sık yıka (her gün ya da gün aşırı). Kepek şampuanını haftada yaklaşık iki kez kullan.
- Kalın, doğal olarak kıvırcık ya da kıvırcık-bukleli saç: Gerektiğinde yıka. Kepek şampuanını haftada yaklaşık bir kez kullan.
- Kıvırcık saçlarda kepek şampuanını sadece kafa derisine uygula; içerdiği maddeler saçı kurutabilir. Kalın saçlar için nemlendirici kepek şampuanları da bulunur.
Güneşten korunma
AAD’ye göre kömür katranı içerenler gibi bazı kepek şampuanları kafa derisini UV ışınlarına karşı daha hassas yapabilir. Kafa derisinde güneş yanığı pullanmayı artırabilir. Gölgede kal, geniş kenarlı şapka gibi koruyucu giysiler giy. Saçların seyrekse kafa derisine SPF 30 ve üzeri, geniş spektrumlu, suya dayanıklı güneş kremi sür. Pudra ya da sprey güneş kremleri kafa derisine daha kolay uygulanır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
NHS’e göre şu durumlarda doktora (acil olmayan) başvur:
- En az 4 hafta kepek şampuanı kullanıldığı halde belirtiler sürüyorsa
- Kepek şiddetliyse ya da kafa derisi çok kaşınıyorsa
- Kafa derisi kırmızı ya da şişse
- Yüzde ya da vücudun diğer bölgelerinde pullu, kaşıntılı yamalar varsa
- Nedenden emin değilsen ve bir ay içinde düzelme olmuyorsa
Doktor kafa derisinde başka cilt hastalıkları olup olmadığını kontrol edebilir. AAD de bu önerilerin işe yaramaması durumunda bir dermatoloğa randevu almayı öneriyor.
Saç dökülmesi ile ilgili diğer yazımız: saç dökülmesi ve D vitamini eksikliği.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şüphe durumunda bir sağlık uzmanına başvurun.



