Probiyotik Nedir, Ne İşe Yarar? Kimler Dikkat Etmeli?

Probiyotik nedir? Probiyotikler, yeterli miktarda alındığında sağlığa yarar sağlaması amaçlanan canlı mikroorganizmalardır. Yoğurt ve diğer fermente besinlerde, gıda takviyelerinde ve bazı güzellik ürünlerinde bulunurlar. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’ne (NCCIH) göre en yaygın türler Lactobacillus ve Bifidobacterium bakterileri ile Saccharomyces boulardii mayasıdır.

Hangi Durumlarda Kanıt Var?

NCCIH’nin özetine göre kanıtın gücü duruma göre farklı:

  • Antibiyotiğe bağlı ishal: Bazı gruplarda muhtemelen yararlı. Yaşlılarda yarar gösterilmemiş; çocuklarda kanıt orta kalitede.
  • Antibiyotik kullanırken C. difficile enfeksiyonu: Yetişkin ve çocuklarda riski azaltma konusunda orta düzeyde kesinlik var. En iyi suş, süre ve doz bilinmiyor.
  • Kabızlık: Yetişkinlerde bir miktar yarar var; çocuklarda sonuçlar tutarsız.
  • Ülseratif kolit: Standart tedaviye ek olarak remisyona girmeye ya da remisyonu korumaya yardımcı olabilir. Crohn hastalığında yarar bulunmamış.
  • İritabl bağırsak sendromu: Genel belirtileri ve karın ağrısını iyileştirebilir, ancak hangi suşların yardımcı olduğu belirlenememiş.
  • Seyahat ishali: Kanıt karışık.
  • Bebeklerde kolik: Tek bir suş (L. reuteri DSM 17938) özellikle sadece anne sütü alan bebeklerde iyileşmeyle ilişkilendirilmiş.
  • Diş eti hastalığı: Tedaviye yardımcı bir ek olabilir.
  • Akne ve idrar yolu enfeksiyonları: Kanıt yetersiz ya da yarar bulunmamış.
  • Üst solunum yolu enfeksiyonları: Daha az ve daha kısa süren enfeksiyon görülebilir, ancak kanıt kalitesi düşük.

NCCIH çoğu durum için hangi probiyotiğin işe yaradığının, ne kadar alınması gerektiğinin ve kimlerin yarar göreceğinin hâlâ bilinmediğini vurguluyor.

Kimler Dikkatli Olmalı?

Zarar riski ağır hastalığı olanlarda ve bağışıklığı zayıf olanlarda daha yüksek. NCCIH özellikle prematüre bebekleri ve ağır hasta hastane hastalarını öne çıkarıyor. Prematüre bebeklere verilen probiyotiklerle ilgili ağır ya da ölümcül enfeksiyon vakaları bildirilmiş.

Yan Etkiler ve Güvenlik

  • Probiyotiklerin çoğunlukla sağlıklı kişilerde uzun süredir güvenli kullanıldığı görülüyor, ancak yan etkileri ayrıntılı inceleyen çalışma az.
  • Olası zararlar arasında enfeksiyon, mikroorganizmaların ürettiği zararlı maddeler ve antibiyotik direnci genlerinin diğer bağırsak mikroplarına geçmesi sayılıyor.
  • Bazı ürünlerde etikette yazmayan mikroorganizmalar bulunabiliyor.

Takviye mi, Besin mi?

Birçok probiyotik takviye olarak satılıyor. NCCIH’e göre bu takviyelerin piyasaya çıkmadan önce ABD’de onay alması gerekmiyor ve hastalık tedavi ettiğine dair iddia taşıyamıyorlar. Besin ve takviyenin etkinliğini kıyaslayan bir bilgi sayfada yer almıyor.

Probiyotik İçeren Besinler

Yoğurt ve fermente besinler probiyotik kaynağı olarak anılıyor. Sitemizde kefirin faydaları ve yoğurt suyunun faydaları yazılarına da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Probiyotik herkes için faydalı mı?

Hayır. Etki duruma ve suşa göre değişiyor ve çoğu durumda kimin yarar göreceği bilinmiyor.

Probiyotik doktora gitmeyi erteler mi?

NCCIH probiyotiklerin doktora başvurmayı geciktirmek için kullanılmaması gerektiğini söylüyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Probiyotik takviyesi almadan önce, özellikle sağlık sorununuz varsa, doktorunuza danışın.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu